الشيخ محمد آصف المحسني
127
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى)
مشكل قضا و قدر بحث قضا و قدر ، يك بحث فلسفى است و در اين درسهاى تفسير كه مخاطبين آن اكثراً مردم عوام است به درد نمىخورد ، اين بحث در جايى خوب است كه مخاطبين آن ، متخصصين و يا طلاب علوم دينى باشند . قضا و قدر از راه كانال اراده به وجود مىآيد ، قضا وقدر در افعال اختيارى ، از راه اراده خود انسان بوجود مىآيد ؛ حتى در افعال غير اختيارى نيز از راه علل و اسباب طبيعى بوجود مىآيد ، علل و اسباب نيز مخلوق خدا است و خدا خالق همه چيز است . موضوع قضا و قدر ، يك بحث بسيار مشكلى است كه حتى براى يكعده از دانشمندان اسلامى نيز مشكل ايجاد كرده است و در مورد آن دچار اشتباه شدهاند ، يكعده به جبر قائل مىشوند و عدهاى ديگر هم متحير و سرگردان ماندهاند ؛ در حالىكه قضا و قدر در افعال اختيارى ما هيچوقت مستلزم جبر نمىشود ، بلكه از كانال اراده خودما بوجود مىآيد ؛ ما در افعال خود داراى اختيار هستيم و هر چيز به اراده و اختيار خود ما بستگى دارد . انسان در مورد هر كار بايد تدبّر ، تفكر و تعقل داشته باشد ، اين عذرها و بهانه تراشىها درد كسى را دوا نمىكند . 3 - « يَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنا عَوْرَةٌ وَ ما هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِراراً » « 1 » در جنگها يكعده مىآمدند نزد پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم مىگفتند : يا رسول الله ! خانههاى ما عيب دارند ، ديوارهاى شان كوتاه است ، اگر ما در جنگ برويم ممكن است دشمنان به خانههاى ما تجاوز كنند ، ما نمىتوانيم
--> ( 1 ) - احزاب / آيه 13